จีวรกับอำนาจ

จีวรกับอำนาจ: วิกฤตศรัทธาในเงาสะท้อนแห่งปรัชญาการวิพากษ์โครงสร้างศีลธรรมและอำนาจในสถาบันสงฆ์ไทย

บทความเรื่อง “จีวรกับอำนาจ: วิกฤตศรัทธาในเงาสะท้อนแห่งปรัชญาการวิพากษ์โครงสร้างศีลธรรมและอำนาจในสถาบันสงฆ์ไทย” โดย พระครูปลัดธันรบ โชติวํโส เป็นการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ข่าวฉาวของพระสงฆ์ในเชิงลึก โดยไม่ได้มองเพียงแค่ตัวบุคคล แต่เน้นไปที่การถอดรื้อโครงสร้างเชิงระบบผ่านกรอบคิดปรัชญาร่วมสมัยและพุทธปรัชญา, ดังนี้คือ

จีวรในฐานะ “สิ่งแทนจริง” (Simulacrum):

บทความวิเคราะห์ว่า จีวรถูกทำให้เป็น “เครื่องแบบของศีลธรรม” ที่สังคมใช้เป็นตัวรับรองความศักดิ์สิทธิ์โดยไม่ต้องพิสูจน์คุณสมบัติภายใน, เมื่อภาพลักษณ์ภายนอกกลายเป็นความจริงจำลองที่แยกขาดจากความจริงทางศีลธรรม (Hyperreality) จีวรจึงอาจกลายเป็น “หน้าฉาก” ที่ใช้ปกปิดความโลภและอำนาจ,,

อำนาจแบบซ่อนเร้น (Capillary Power):

อ้างอิงแนวคิดของฟูโกต์ (Foucault) ที่มองว่าสถาบันสงฆ์เป็นสนามอำนาจที่ซ่อนอยู่ใต้จีวร ศีลธรรมในบริบทไทยมักถูกจัดวางภายใต้อำนาจและลำดับชั้น (Hierarchy) ทำให้ “ความเป็นพระดี” กลายเป็นการแสดงออกว่า “อยู่ในระบบที่ถูกต้อง” เช่น การมีสมณศักดิ์สูง มากกว่าการบรรลุธรรมจริง,,

วิกฤตของความเงียบ (Crisis of Silence):

วัฒนธรรมแห่งความเงียบถูกใช้เป็นกลไกผลิตความยินยอม (Manufacturing Consent) โดยสังคมมักถูกสอนว่า “อย่าติเตียนพระ” จนทำให้ศีลธรรมที่ไม่มีแก่นแท้สามารถแปรสภาพเป็นทุนและอภิสิทธิ์ทางการเมืองเชิงศีลธรรมได้,,

นิทาน “ฤาษีตีเหี้ย” กับภาพลวงตา:

บทความใช้สัญลักษณ์จากนิทานธรรมบทเพื่อเปรียบเทียบกับวิกฤตปัจจุบัน ที่ภาพลักษณ์ภายนอกเคร่งครัดแต่ภายใน “รกรุงรัง” ด้วยกิเลส,

ทางออกเชิงพุทธปรัชญา:

เสนอให้ใช้ “โยนิโสมนสิการ” (การคิดอย่างแยบคาย) เพื่อแยกแยะ “ภาพลักษณ์” ออกจาก “แก่นธรรม” และสร้างพื้นที่สาธารณะสำหรับการสื่อสารเชิงเหตุผล (Habermas) เพื่อตรวจสอบสถาบันสงฆ์อย่างโปร่งใส,

จีวรกับอำนาจ: วิกฤตศรัทธาในเงาปรัชญา

วิเคราะห์โครงสร้าง “ความดี” และ “อำนาจ” ในสถาบันสงฆ์ไทย

Jean Baudrillard

Simulacrum

“จีวร” กลายเป็นหน้าฉากของความศักดิ์สิทธิ์ที่ไร้เนื้อใน เป็นภาพจำลองที่สังคมเลือกจะเชื่อเพื่อหล่อเลี้ยงระเบียบเดิม

Michel Foucault

Hidden Power

อำนาจซึมลึกอยู่ในระเบียบวินัยและการควบคุมนิยาม “พุทธแท้” เพื่อกีดกันผู้เห็นต่างและรักษาฐานอำนาจรัฐ

Jürgen Habermas

Public Sphere

วิกฤตของความเงียบที่ปิดกั้นการวิพากษ์วิจารณ์ การปฏิรูปต้องเริ่มจากการสร้างพื้นที่สื่อสารเชิงเหตุผลของพลเมือง

ทางออก: พุทธนวัตกรรมทางปัญญา

โยนิโสมนสิการ
คิดพิจารณาอย่างแยบคาย
อริยสัจ 4
วิเคราะห์ทุกข์ที่ต้นเหตุ
การถอดรื้อมายาคติ
แยกเปลือกนอกออกจากแก่นธรรม
บทความวิชาการโดย: พระครูปลัดธันรบ โชติวํโส (วงศ์ษา), ดร. | Proceedings No. 2 มจร. โคราช

บทความได้เป็นอยู่ในายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติครั้งที่ 3 และนานาชาติครั้งที่ 2 ซึ่งจัดขึ้นโดยมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา เมื่อวันที่ 17 มกราคม 2569 เนื้อหาหลักมุ่งเน้นไปที่หัวข้อ “พุทธนวัตกรรมการพัฒนาปัญญาและคุณธรรมที่ยั่งยืน” โดยเป็นการรวบรวมบทความวิจัยและบทความวิชาการที่ประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมร่วมกับศาสตร์สมัยใหม่ อ่านบทความฉบับเต็มจาก ได้ที่ https://awut.org/2026-01-17-proceeding-no2-academic-articles/