ปัญหาเรื่องตัวตน: การวิพากษ์จากพุทธปรัชญาและทฤษฎีจิตสำนึกร่วมสมัย
คำสำคัญ:
ปัญหาตัวตน, อนัตตา, จิตสำนึกบทคัดย่อ
งานศึกษานี้วิเคราะห์และเปรียบเทียบ ?ปัญหาตัวตน? ระหว่างปรัชญาตะวันตก พุทธปรัชญา และทฤษฎีจิตสำนึกร่วมสมัย โดยทบทวนแนวคิดตัวตนแบบความต่อเนื่องของความทรงจำและจิตสำนึกของ Locke โดยมุมมองวิพากษ์ของ Hume ที่ไม่พบตัวตนถาวรแต่พบเพียงกระแสการรับรู้และข้อเสนอของ Parfit ที่ลดทอนสถานะเชิงอภิปรัชญาของตัวตน จากนั้นเชื่อมโยงกับหลักอนัตตาในพุทธศาสนาที่อธิบายผ่านขันธ์ 5 ว่า ?ตัวตน? เป็นสิ่งที่ยึดถือขึ้นและการพัฒนาต่อในมหายานผ่านศูนยตาและปฏิจจสมุปบาทของนาคารชุนะ ?พร้อมเทียบกับทฤษฎีร่วมสมัยที่มองตัวตนเป็นผลของกระบวนการทางประสาทและแบบจำลองของสมอง ส่วนผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ทั้งพุทธปรัชญาและทฤษฎีร่วมสมัยสอดคล้องกันในประเด็น ?ไม่มีตัวตนถาวร? ??????????และ ?ตัวตนเป็นกระบวนการ/สิ่งถูกสร้าง? แต่ต่างกันที่เป้าหมายและวิธีวิทยา โดยพุทธปรัชญามุ่งการคลายทุกข์ผ่านการปฏิบัติภายใน ขณะที่ทฤษฎีร่วมสมัยมุ่งอธิบายเชิงประจักษ์ งานศึกษาจึงเสนอกรอบสังเคราะห์ว่าตัวตนควรเข้าใจเป็น ?กระบวนการเกิดขึ้นหลายระดับ? มีความต่อเนื่องเชิงเรื่องเล่าและความยืดหยุ่น พร้อมนัยต่อการศึกษาจิตสำนึกและการประยุกต์ด้านสุขภาพจิต
References
ภาษาไทย
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 22). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์.
ภาษาอังกฤษ
Blackmore, S. (2004). Consciousness: An Introduction. London: Oxford University Press.
Bodhi, B. (Trans.). (2000). The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya. New York: Wisdom Publications.
Damasio, A. (1999). The Feeling of What Happens: Body and Emotion in the Making of Consciousness. California: Harcourt Brace.
Hume, D. (1978). A Treatise of Human Nature (2nd ed.). London: Oxford University Press. (Original work published 1739-40).
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144-156.
Locke, J. (1975). An Essay Concerning Human Understanding. London: Oxford University Press. (Original work published 1689).
Metzinger, T. (2003). Being No One: The Self-Model Theory of Subjectivity. Massachusetts: MIT Press.
Parfit, D. (1984). Reasons and Persons. London: Oxford University Press.
Rahula, W. (1974). What the Buddha Taught. New York: Grove Press.
Schacter, D. L. (2001). The Seven Sins of Memory: How the Mind Forgets and Remembers. Massachusetts: Houghton Mifflin.
Siderits, M., & Katsura, S. (Trans.). (2013). Nagarjuna's Middle Way: Mulamadhyamakakarika. New York: Wisdom Publications.
