การสังคายนาพระธรรมวินัย : วิวัฒนาการและอำนาจในกระบวนการตีความ
คำสำคัญ:
การสังคายนาพระธรรมวินัย, การตีความ, อำนาจบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาการสังคายนาพระธรรมวินัยในฐานะกระบวนการสำคัญในการธำรงรักษา สืบทอด และจัดการองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนาตลอดระยะเวลากว่า 2,500 ปี โดยเน้นการวิเคราะห์วิวัฒนาการของการสังคายนาในแต่ละยุคสมัย ตั้งแต่การสังคายนาครั้งแรกภายหลังพุทธปรินิพพาน จนถึงการสังคายนาในบริบทของสังคมร่วมสมัย การศึกษาใช้กรอบการวิเคราะห์เชิงประวัติศาสตร์และแนวคิดทางศาสนา เพื่ออธิบายบทบาทของการสังคายนาในฐานะกลไกสำคัญที่ช่วยรักษาความต่อเนื่องและความเป็นระบบของคำสอนในพระพุทธศาสนา
นอกจากนี้ บทความยังพิจารณาบทบาทของ ?อำนาจ? ที่มีอิทธิพลต่อกระบวนการตีความพระธรรมวินัย ทั้งในมิติของศาสนจักร การเมือง และบริบททางสังคมวัฒนธรรม ซึ่งส่งผลต่อทิศทางและรูปแบบของการสังคายนาในแต่ละช่วงเวลา ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการสังคายนามิได้เป็นเพียงการรวบรวมและชำระคัมภีร์เท่านั้น หากแต่เป็นกระบวนการเชิงพลวัตที่สะท้อนปฏิสัมพันธ์ระหว่างคำสอนทางศาสนากับเงื่อนไขทางอำนาจและสังคม อันมีบทบาทสำคัญต่อการดำรงอยู่ การปรับตัว และความต่อเนื่องของพระพุทธศาสนาในประวัติศาสตร์และโลกปัจจุบัน
References
พระไตรปิฎก. (ม.ป.ป.). พระไตรปิฎก ฉบับภาษาไทย. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส. (ม.ป.ป.). พุทธประวัติ. กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
เสถียร โพธินันทะ. (ม.ป.ป.). ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สุชาดา ศรีเศรษฐวรกุล. (2562). การสืบทอดพระไตรปิฎกใบลานอักษรขอมในประเทศไทยและกัมพูชา. วารสารธรรมธารา, 5(1), 74?113. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/dhammathara.
สุชาดา ศรีเศรษฐวรกุล. (2564). การศึกษาเปรียบเทียบพระไตรปิฎกใบลานอักษรขอมคัมภีร์มัชฌิมนิกายที่พบในประเทศไทยและกัมพูชา. https://repository.tci-thaijo.org.
Gethin, R. (1998). The foundations of Buddhism. Oxford University Press.
Harvey, P. (2013). An introduction to Buddhism: Teachings, history and practices (2nd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139021533.
Norman, K. R. (1983). P?li literature: Including the canonical literature in Prakrit and Sanskrit of all the H?nay?na schools of Buddhism. Otto Harrassowitz.
von Hin?ber, O. (1996). A handbook of P?li literature. Walter de Gruyter.
Sujato, B., & Brahmali, B. (2014). The authenticity of the early Buddhist texts.
