หลักสัมมาวาจา 4 : พุทธจริยาศาสตร์เพื่อขจัดปัญหาความแตกแยก ในสังคมไทยอันเกิดจากการสื่อสารที่ขาดสติ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้ หลักสัมมาวาจา 4 ในการขจัดปัญหาความแตกแยกในสังคมไทย ซึ่งมีสาเหตุสำคัญมาจากการสื่อสารที่ขาดสติ หลักสัมมาวาจา 4 ประกอบด้วย การไม่พูดเท็จ การไม่พูดส่อเสียด การไม่พูดคำหยาบ และการไม่พูดเพ้อเจ้อ ซึ่งเป็นแนวทางทางพุทธจริยศาสตร์ที่มุ่งกำกับการใช้วาจาให้เกิดประโยชน์และความเกื้อกูลต่อสังคม ในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย โดยเฉพาะเมื่อสังคมเข้าสู่ยุคดิจิทัล รูปแบบการสื่อสารได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วตามพัฒนาการของเทคโนโลยีสารสนเทศ

ในยุคสังคมดิจิทัล บทบาทของผู้รับสารมิได้จำกัดอยู่เพียงการรับข้อมูลข่าวสารเท่านั้น หากแต่สามารถเป็นทั้งผู้รับและผู้ส่งสารได้ในเวลาเดียวกัน อีกทั้งยังมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันอย่างต่อเนื่องผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งเปิดโอกาสให้ทุกคนสามารถเผยแพร่ความคิดเห็นและข้อมูลได้โดยไม่ผ่านกระบวนการกลั่นกรองอย่างเป็นระบบ (วราพร ดำจับ, 2560) สภาพการณ์ดังกล่าวส่งผลให้การสื่อสารที่ขาดสติ การควบคุมอารมณ์ และความรับผิดชอบ กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งในระดับบุคคล ครอบครัว และสังคมโดยรวม

ผลการศึกษา พบว่า หลักสัมมาวาจา 4 สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกรอบจริยธรรมในการกำกับการสื่อสารในสังคมไทยได้อย่างเหมาะสม โดยช่วยส่งเสริมวัฒนธรรมการสื่อสารที่สุจริต สุภาพ และมีสาระ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการสร้างความเข้าใจ ความไว้วางใจ และความสมานฉันท์ในสังคมไทยในยุคดิจิทัล