อภิปรัชญากับปัญญาประดิษฐ์ : ตัวตน ความจริง และภาวะในโลกของ AI
คำสำคัญ:
อภิปรัชญา, ปัญญาประดิษฐ์, ตัวตนบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์นัยสำคัญและความสัมพันธ์ระหว่างอภิปรัชญา
และปัญญาประดิษฐ์ในแง่ของตัวตน ความจริง และภาวะในโลกของ AI? จากการศึกษาคำนิยามและมุมมอง
ที่เกี่ยวข้องกับมิติที่เป็นหัวใจหลักสำคัญของอภิปรัชญา (Metaphysics) ประกอบด้วย ตัวตน (Selfhood) ความจริง (Truth) และภาวะในโลก (Being in the World) รวมไปถึงการวิเคราะห์แนวคิดและนิยาม
ความเป็นมนุษย์ และความเป็นเครื่องจักรในบริบทของปัญญาประดิษฐ์ผ่านมุมมองทางอภิปรัชญา
เพื่อการทำความเข้าใจ และพิจารณาแนวทางในการอยู่ร่วมกับเทคโนโลยี
จากผลการศึกษา พบว่า เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบันเป็นปรากฎการณ์หนึ่งที่ท้าทาย
ต่อแนวคิดเชิงอภิปรัชญาดั้งเดิมทั้งในด้านตัวตน ความจริง และภาวะในโลก และแม้ว่าปัญญาประดิษฐ์
จะสามารถจำลองกระบวนคิดวิเคราะห์ได้อย่างซับซ้อน หรือความสามารถในการรับรู้และตัดสินใจ
จากการประมวลผลของข้อมูลขนาดใหญ่ แต่กระบวนการดังกล่าวเป็นเพียงการสร้างความจริง ตัวตน
และภาวะการมีอยู่ด้วยการจำลองความจริงเชิงตรรกะและสถิติข้อมูล โดยการประมวลผลข้อมูล
ผ่านชุดขั้นตอนคำสั่ง ตรรกะและเงื่อนไข หรืออัลกอริทึ่มที่มนุษย์ออกแบบมาเพื่อให้คอมพิวเตอร์สามารถเรียนรู้ วิเคราะห์ และตัดสินใจโดยอัตโนมัติ ทำให้ความจริงของ AI เป็นความจริงที่ถูกสร้างขึ้นจากกรอบ
ของอัลกอริทึม ไม่ใช่ความจริงในรูปแบบการรับรู้ หรือการมีประสบการณ์ของมนุษย์ที่มีความตระหนักรู้
การมีอยู่ได้ด้วยตนเอง ดังนั้น ความจริงของ AI อาจไม่สะท้อนความเป็นจริงแท้เสมอไป ขึ้นอยู่กับข้อมูล
และอัลกอลิทึมที่มนุษย์สร้างขึ้น รวมไปถึงตัวตนของ AI ที่ปัจจุบันยังเป็นเพียงการโครงสร้างของข้อมูล
มิได้มีเจตจำนงเสรี หรือมีความรู้สึกนึกคิดโดยตนเองได้อย่างมนุษย์ตามของอัตถิภาวนิยม (Existentialism) และในส่วนของภาวะในโลกของ AI เป็นภาวะของการรับรู้ผ่านการประมวลผลของโครงสร้างข้อมูล
มิใช่จิตสำนึกที่เกิดจากประสบการณ์เฉพาะตัว (Phenomenal Consciousness) ดังนั้น การพัฒนา
กรอบแนวคิดเชิงอภิปรัชญาที่สามารถอธิบายปรากฎการณ์ของปัญญาประดิษฐ์ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง รวมถึงการควบคุมความจริงและโลกเสมือนจริงที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ให้อยู่บนพื้นฐานของความเหมาะสมเหมาะสมควบคู่ไปกับการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ เพื่อให้เกิดการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลระหว่างมนุษย์และเทคโนโลยี
References
ฐิติมา ดีบุญมี ณ ชุมแพ. (2567). AI hallucination. สืบค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568, จาก https://www.thailibrary.in.th/2024/06/04/ai-hallucination/.
พระมหาวิชิต อคฺคชิโต. (2564). ความจริงตามทัศนะพุทธปรัชญา. สืบค้นเมื่อ 25 กันยายน 2568,
จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/article/view/251649.
สุวัฒน์ จันทรจำนง. (2540). ความเชื่อของมนุษย์เกี่ยวกับปรัชญาและศาสนา. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2554). ความหมายของอภิปรัชญา. สืบค้นเมื่อ 27 กันยายน 2568,
จาก https://dictionary.orst.go.th/.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (ม.ป.ป.). เทคโนโลยีที่สำคัญในยุคดิจิทัล: เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์
Tech Series: Artificial Intelligence (AI). สืบค้นเมื่อ 25 กันยายน 2568,
จาก https://www.depa.or.th/th/article-view/tech-series-artificial-intelligence-ai.
เอกณัฏฐ์ สวัสดิ์หิรัญ. (ม.ป.ป.). AlphaGo: ปัญญาประดิษฐ์แห่งหมากล้อม. สืบค้นเมื่อ 25 กันยายน 2568, จาก https://www.tpapress.com/knowledge_detail.php?k=112#.
Dynamic Intelligence Asia. (ม.ป.ป.). ปัญญาประดิษฐ์ (AI) คืออะไร หลักการทำงาน และการใช้
ในอุตสาหกรรม. สืบค้นเมื่อ 25 กันยายน 2568, จาก https://www.dia.co.th/articles/what-is-artificial-intelligence/
The Digital Tip. (2565). Metaverse คืออะไร เทคโนโลยีสังคมเสมือนจริง สู่โลกอนาคตใหม่. สืบค้นเมื่อ
กันยายน 2568, จาก https://thedigitaltips.com/blog/news/metaverse/#1-virtual-world.
The Standard Team. (2560). ปัญญาประดิษฐ์ AlphaGo ฉลาดขึ้นอีก เรียนรู้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องให้มนุษย์สอนอีกต่อไป. สืบค้นเมื่อ 27 กันยายน 2568, จาก https://thestandard.co/alphago/.
Google Deepmind. (n.d.) AlphaFold DB provides open access to over 200 million protein structure predictions to accelerate scientific research. Retrieved 24 September 2025, From https://alphafold.ebi.ac.uk/.
Jack Maden. (2023). I Think Therefore I Am: Descartes? Cogito Ergo Sum Explained. Retrieved 24 September 2025, From https://philosophybreak.com/articles/i-think-therefore-i-am-descartes-cogito-ergo-sum-explained/.
John McIntyre. (2022). Michel Foucault and the construction of social reality. Retrieved
September 2025, From https://www.abc.net.au/religion/michel-foucault-and-the-construction-of-social-reality/14005260.
Jumper, J., Evans, R., Pritzel, A. et al. (2021). Highly accurate protein structure prediction
with AlphaFold. Retrieved 27 September 2025, From https://doi.org/10.1038/s41586-021-03819-2.
Nargish Afroza. (2023). John Locke on Personal Identity: Memory, Consciousness and Concernment. Retrieved 26 September 2025, From https://www.scirp.org/pdf/oalibj_2023122915444638.pdf.
PHILO-notes. (2022). Plato?s Concept of the Self. Retrieved 26 September 2025, From https://philonotes.com/2022/05/platos-concept-of-the-self.
Oxford. (n.d.). the Meaning of Truth. Retrieved 26 September 2025, From https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/truth.
Simon W. Blackburn. (n.d.). Truth philosophy and logic. Retrieved 26 September 2025, From https://www.britannica.com/topic/epistemology/John-Locke.
Viktoriya Sus. (2025). What Is Absolute Idealism According to Hegel?. Retrieved 26 September 2025, From https://www.thecollector.com/what-is-absolute-idealism-hegel/.