การมีอยู่ของสิ่งมีชีวิต : ปัญหาภาวะและอภิปรัชญาว่าด้วยชีวิตในพุทธปรัชญา
คำสำคัญ:
ปัญหาภาวะ, อภิปรัชญา, พุทธปรัชญาบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งสำรวจและวิเคราะห์ปัญหาภาวะ และอภิปรัชญาว่าด้วยการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตตามแนวคิดในพุทธปรัชญา โดยนำเสนอองค์ความรู้ใหม่ ที่แตกต่างจากปรัชญาตะวันตกที่มักค้นหาสาระ หรือแก่นแท้ของชีวิต พุทธปรัชญาปฏิเสธแนวคิดนี้อย่างสิ้นเชิง และ มุ่งเน้นการทำลายความเข้าใจผิดเรื่องอัตตา หรือตัวตนที่เที่ยงแท้ การวิเคราะห์ครอบคลุมสามประเด็นหลักที่เกื้อหนุนกัน คือ 1) การนิยามชีวิตใหม่ในฐานะ กระบวนการ บทความใช้หลักไตรลักษณ์ และ ปฏิจจสมุปบาท ยืนยันว่าชีวิตเป็นเพียงการรวมตัวกันชั่วคราวของขันธ์ 5 และ เป็นกระบวนการที่เกิดจากเหตุปัจจัยที่เชื่อมโยงกันอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่สิ่งที่มีอยู่โดยตัว????? ของมันเอง 2) การใช้อนัตตลักขณสูตร เป็นหลักฐานสำคัญ บทความนี้ได้นำหลักฐานเชิงตรรกะจากพระสูตร? มาสนับสนุน โดยชี้ว่า หากขันธ์ 5 เป็นอัตตา เราจะต้องสามารถควบคุมมันได้ แต่ในความเป็นจริงเราทำไม่ได้ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ยืนยันว่าขันธ์ 5 ไม่ใช่ตัวตนของเรา เปรียบเสมือนเราเป็นเพียง ผู้เช่าในร่างกาย ไม่ใช่เจ้าของ?? ที่แท้จริง 3) การเชื่อมโยงปรัชญาสู่การปฏิบัติเพื่อดับทุกข์ ความเข้าใจในหลักการเชิงปรัชญาเหล่านี้ ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการถกเถียงทางวิชาการเท่านั้น แต่เพื่อนำไปสู่การหลุดพ้นจากทุกข์ ด้วยการเปลี่ยนบทบาทจากผู้ครอบครอง มาเป็นผู้ตื่นรู้ในชีวิต การละวางความยึดมั่นในตัวตน จึงเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติ??? และเป็นหนทางสู่การดับทุกข์
สรุปแล้ว อภิปรัชญาพุทธไม่ได้เป็นการตอบคำถามว่า ชีวิตคืออะไร แต่เป็นการมอบเครื่องมือทางปัญญาเพื่อให้เราสามารถคลี่คลายความยึดมั่นถือมั่นและอยู่กับความเป็นจริงของชีวิตได้อย่างสงบสุข
สรุปแล้ว อภิปรัชญาพุทธไม่ได้เป็นการตอบคำถามว่า ชีวิตคืออะไร แต่เป็นการมอบเครื่องมือทางปัญญาเพื่อให้เราสามารถคลี่คลายความยึดมั่นถือมั่นและอยู่กับความเป็นจริงของชีวิตได้อย่างสงบสุข
References
มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2561). พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล ชุด 91 เล่ม: เล่มที่ 4 พระวินัยปิฎก มหาวรรค. (พิมพ์ครั้งที่ 4). มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม (ฉบับปรับปรุงและขยายความ). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วศิน อินทสระ. (2555). ปรัชญาในพุทธศาสนา. สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
Descartes, R. (1984). Meditations on first philosophy (J. Cottingham, Trans.). Cambridge University Press. (Original work published 1641)
Gethin, R. (1998). The foundations of Buddhism. Oxford University Press.
Hamilton, S. (2000). Identity and the self: A philosophical and psychological examination. Psychology Press.
Kalupahana, D. J. (1975). Causality: The central philosophy of Buddhism. University Press of Hawaii.
Sartre, J.-P. (2007). Existentialism is a humanism. Yale University Press. (Original work published 1946)
Smith, A. B. (2020). History of Greek philosophy. Publisher Name.
Tachibana, S. (1992). The ethics of Buddhism. Curzon Press.
