กาลามสูตร : การประยุกต์ใช้ในการเสพสื่อยุคดิจิทัล
คำสำคัญ:
ยุคดิจิทัล, กาลามสูตร, พระไตรปิฏกบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่ออธิบายความหมายและหลักการของ กาลามสูตร จากพระไตรปิฏก 2. เพื่อวิเคราะห์ปัญหาการเสพสื่อในยุคดิจิทัล เช่น ข่าวปลอม ข่าวลวง และการสื่อสารที่บิดเบือน? 3. เพื่อประยุกต์ใช้หลักกาลามสูตรเป็นแนวทางในการเสพสื่ออย่างมีวิจารณญาณ ในปัจจุบันสื่อยุคดิจิทัล เป็นสิ่งที่เราสามารถใช้ในการติดตามข่าวตามโซเซียลได้ง่าย ข่าวสารแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็วผ่านสื่อออนไลน์ ผู้คนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ง่ายและกว้างขวาง แต่ในขณะเดียวกันข่าวสารที่เรากำลังอ่านก็ไม่ทราบว่าข่าวที่เรากำลังรับชมเป็นข่าวจริงหรือไม่ จึงทำให้เราต้องเผชิญกับปัญหาข่าวปลอม ข่าวลวง และข่าวที่มีเจตนาโน้มน้าวให้ผู้ที่ได้รับข่าวสารเข้าใจผิดได้ การเสพสื่อโดยไม่มีการพิจารณาด้วยปัญญาหรือไม่กลั่นกรองอาจก็ให้เกิดการสับสน เกิดความแตกแยกและความขัดแย้งในสังคม เมื่อเราปักใจเชื่อโดยไม่มีการพิจารณา ผู้เขียนบทความนี้จึงได้หลักธรรมในพุทธศาสนาที่สามารถนำใช้รับมือปัญหานี้ได้ คือ กาลามสูตร (เกสปุตตสูตร) ซึ่งเป็นหลักธรรมในการไม่เชื่อโดยงมงาย แต่ให้ใช้ปัญญาพิจารณาก่อนถึงจะเชื่อ
References
จินดารัตน์ โพธิ์นอก. (2560). การคิดเชิงวิพากษ์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทิกา หนูสม. (2560). ลักษณะของข่าวปลอมในประเทศไทยและระดับความรู้เท่าทันข่าวปลอมบน เฟซบุ๊กของผู้รับสารในเขตกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการสื่อสารเชิงกลยุทธ์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
เบญจวรรณ คุณวิโรจน์ลักษณ์. (2563). ปัจจัยที่ช่วยลดการแพร่กระจายข่าวปลอมบนสื่อสังคมออนไลน์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 6(2) (พฤษภาคม ? สิงหาคม).
พระกมลรัตน์ อภิปุญฺโญ. (2565). การบริโภคสื่อออนไลน์ด้วยพุทธปัญญาบูรณาการ. วารสาร มจร บาฬี ศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 8(3) (กันยายน ? ธันวาคม).
พิมภัสสร เด็ดขาด, เขมินทรา ตันธิกุล และอุเทน ลาพิงค์. (2568). รูปแบบการพัฒนาภูมิคุ้มกันทางปัญญา บนฐานทุนทางพุทธศาสนาและจิตวิทยาเชิงบวกเพื่อป้องกันการถูกล่อลวงบนสื่อสังคมออนไลน์ สำหรับเยาวชนในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารพุทธจิตวิทยา, 10(4) (กรกฎาคม ? สิงหาคม).
ภาพร พุฒิธนกาญจน์ และฐิติมา วทัญญูคุณากร. (2563). การใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์สำหรับนักศึกษาระดับ ปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร. วารสารศิลปการจัดการ, 4(2) (พฤษภาคม ? สิงหาคม).
วริศ ข่ายสุวรรณ, พระมหาศิวกร ปญฺญาวชิโร และกรนิษฐ์ ชายป่า. (2562). กาลามสูตร: หลักความเชื่อในยุค ดิจิทัล. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 4(2) (กรกฎาคม ? ธันวาคม).
วิยดา พีรรัฐกุล. (2564). การวิเคราะห์ข่าวปลอมตามหลักกาลามสูตร. วารสารพุทธนวัตกรรมปริทรรศน์.
